Centrum Diagnozy i Terapii Neurologopedycznej

Lokalizacja : ul. Rudnickiego 1, Poznań
  Kontakt : 608 478 305

Artykuły

„Czym są centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego”?

W obecnych czasach obserwuje się wzmożone zainteresowanie centralnymi zaburzeniami przetwarzania słuchowego dotyczące dzieci których zachowania mogą wskazywać na niedosłuch pomimo  prawidłowego funkcjonowania słuchu fizycznego. W polskojęzycznej literaturze audiologicznej można odnaleźć różne określenia niedoborów w zakresie procesów przetwarzania informacji na drodze słuchowej.  Profesor Z. M. Kurkowski wymienia zaburzenia procesów przetwarzania słuchowego, ośrodkowe lub centralne zaburzenia słuchu, zaburzenia ośrodkowego przetwarzania słuchowego lub ośrodkowe/centralne zaburzenia procesów słyszenia. [1] W literaturze anglojęzycznej stosuje się terminy: Central Auditory Pathology (CAP), Central Auditory Processing Disorders (CAPD), Auditory Processing Disorders (APD).[2] Eksperci z Brytyjskiego Towarzystwa Audiologicznego zdefiniowali zaburzenia ośrodkowego przetwarzania słuchowego jako „chorobę słuchu wynikającą z nieprawidłowej czynności mózgu, która charakteryzuje się niewłaściwym rozróżnianiem, separacją, grupowaniem, lokalizacją
i porządkowaniem bodźców”.[3] Eksperci działający w ramach Amerykańskiego Towarzystwa Mowy, Języka i Słuchu (ASHA) zdefiniowali ośrodkowe zaburzenia przetwarzania słuchowego, jako „zauważalne zaburzenie w jednej lub więcej grupach mechanizmów i procesów związanych z różnorodnymi zachowaniami słuchowymi do których należą:

  1. Lokalizacja i lateralizacja dźwięku
  2. Dyskryminacja słuchowa – rozróżnianie cech sygnału
  3. Rozpoznanie cech dźwięku
  4. Percepcja aspektów czasowych sygnału z uwzględnieniem rozdzielczości czasowej, maskowaniem, integracją i porządkowaniem w czasie
  5. Zdolność do odbioru sygnałów o obniżonej redundancji (zniekształconych)[4].

Zaburzenia ośrodkowych procesów przetwarzania słuchowego oznaczają niedobory jednej lub więcej z wymienionych powyżej funkcji słuchowych.[5] Opracowany przez ASHA w 2005 roku dokument wskazuje na fakt, że „osoby z zaburzeniami przetwarzania słuchowego wykazują deficyt bardziej zaznaczony dla zmysłu słuchu”.[6] Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego to nieprawidłowości na poziomie neuronalnym nie wynikające z zaburzeń funkcji poznawczych i językowych.[7] Według klasyfikacji ICD 10 są zespołem objawów, które pomimo prawidłowego słuchu fizycznego prezentują trudności w zakresie opracowania informacji akustycznej w ośrodkowej części układu słuchowego.[8] Przyczyny które predysponują do powstawania CAPD nie zostały do końca poznane. Brytyjskie Towarzystwo Audiologiczne w zależności od etiologii wyróżnia trzy typy centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego:

– rozwojowe zaburzenia przetwarzania słuchowego kiedy czułość słuchu jest w normie i nie stwierdzono innych zaburzeń słuchu ani czynników ryzyka,

– nabyte centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego związane z czynnikami działającymi w okresie płodowym i noworodkowym, które prowadzą do mikrouszkodzeń
w obrębie ośrodkowego układu nerwowego lub do zmian strukturalnych mózgu głównie
w obrębie lewej półkuli [9]

– wtórne CAPD, które jest konsekwencją niedosłuchu odbiorczego i przewodzeniowego. Rozpoznanie takiej postaci centralnych zaburzeń przetwarzania słuchowego może nastąpić po ustąpieniu uszkodzenia obwodowego narządu słuchu jako wynik deprywacji słuchowej we wczesnych latach życia dziecka, kiedy następuje dynamiczny rozwój funkcji słuchowych.[10]

Rozpoznanie CAPD wymaga interdyscyplinarnej diagnozy. W zespole specjalistów powinni znaleźć się: lekarz otolaryngolog lub audiolog, którzy wykluczą lub potwierdzą zaburzenia w zakresie słuchu obwodowego takie jak: niedosłuch przewodzeniowy, niedosłuch mieszany, niedosłuch typu odbiorczego, lekarz neurolog, logopeda oceniający kompetencje językową i komunikacyjną oraz rozwój języka we wszystkich jego aspektach, psycholog/neuropsycholog określający funkcje emocjonalne i poznawcze pacjenta, pedagog/pedagog specjalny oceniający poziom opanowania umiejętności szkolnych takich jak: czytanie, pisanie oraz zaangażowanie podczas wykonywanych zadań.[11]

Wyróżnia się trzy profile kliniczne  Zaburzeń Przetwarzania Słuchowego:

  1. Zaburzenia słyszenia na poziomie fonologicznym, gdzie podstawową trudnością dziecka jest różnicowaniu fonemów
  2. Zaburzenia uwagi słuchowej i słyszenia w hałasie
  3. Zaburzenia integracji słuchowo-wzrokowej[12]

Szacuje się, że Centralne Zaburzenia Przetwarzania Słuchowego występują u 2-3% dzieci  w wieku szkolnym.
Liczba ta wzrasta u dzieci z dysleksją oraz trudnościami w uczeniu się nawet do 50%.[13]

Bibliografia:

[1] Muzyka-Furtak. E, „Surdologopedia. Teoria i praktyka”, Kurkowski. Z .M, Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego, str. 57
[2] Ibidem, str.57
[3] Ibidem, str.57-58
[4] Ibidem, str.57
[5] American Speech-Langue Hearing Association. (Central) Auditory Processing Disorders. Technical Report:2005
[6] Zaborniak – Sobczak. M,  Bieńkowska K.I, Senderski. A, Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej nr 23/2016, „Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego: od teorii do praktyki edukacyjnej. Wybrane problemy, str. 119
[7] Senderski. A. „Rozpoznawanie i postępowanie w zaburzeniach przetwarzania słuchowego
u dzieci, „Otolaryngologia”, vol13(2), s. 78 za ASHA 2005
[8] Skoczylas A., Lewandowska M., Pluta A., Kurkowski Z.M., Skarżyński H. (2012) , Ośrodkowe zaburzenia słuchu  – wskazówki diagnostyczne i propozycje terapii, „Nowa Audiofonologia”’ vol. 1(1), s. 11
[9] Skoczylas A., Lewandowska M., Pluta A., Kurkowski Z.M., Skarżyński H. (2012) , Ośrodkowe zaburzenia słuchu – wskazówki diagnostyczne i propozycje terapii, „Nowa Audiofonologia”’
vol. 1(1), s. 12
[10] Senderski. A. „Rozpoznawanie i postępowanie w zaburzeniach przetwarzania słuchowego u dzieci, „Otolaryngologia”, vol13(2), s. 78 za APD Position Statment – British Society of Audiology 2011
[11]Zaborniak – Sobczak. M, Bieńkowska. K.I, Senderski. A, Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej nr 23/2016 „Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego: od teorii do praktyki edukacyjnej. Wybrane problemy, s. 120
[12] Senderski A., 2005, Centralne zaburzenia słuchu[w:] J. Szuchnik i in. Program pracy z dziećmi z wadą słuchu lub zagrożonymi wadą słuchu w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (0-6 lat), Poradnik dla nauczycieli i terapeutów. MENiS, Warszawa, s. 47
[13] Dajos – Krawczyńska. K. „Kwestionariusz przesiewowy zaburzeń przetwarzania słuchowego – „Scap” – przegląd literatury”, Nowa Audiofonologia, 2016: 5(3): str.71

Opracowała:
Joanna Kaczor